مروری بر مسائل بهداشتی قالیبافان ترکمن برگرفته از سايت دكتر سردار

زنان و دختران ترکمن در صنایع دستی بالاخص در قالیبافی کاردان و چیره turkmen girlsدست هستند آنها با ساده ترین ابزارها شاهکاری حیرت انگیز را ایجاد می کنند و حاصل زحمات آنها همواره زینت بخش خانه ها و کاخها بوده است . فرش دستبافت ترکمن قرنهاست که غنای فرهنگی و ذوق هنری مردمانش را با خود به دوردست ترین خانه های عالم برده و از این طریق دریچه ای برای آشنایی جهانیان با تاریخ و فرهنگ و تمدن ترکمنها را گشوده است . مطالب زیادی در مورد قالی ترکمن گفته شده است اما در ارتباط با سلامت این هنرمندان کمتر نگاشته شده است . رعایت اصول ذیل برای قالیبافان ضروری است : - بدن خود را در وضعیت قائم و کشیده نگهدارید . در غبر این صورت ستون فقرات شما آسیب خواهد دید . برای پیشگیری از آرترز ، سطح کار را متناسب با قد خود تنظیم کنید . از حفظ یک وضعیت بدنی به مدت طولانی پرهیز کنید. چرا که طرز نشستن قالی بافان به هنگام کار اثر مستقیم بر ستون فقرات ، مفاصل ، آرنج، شانه و مچ بجا میگذارد . - یک دسته از عوارض این شغل، بیماری های ریوی است که در اثر تنفس هوای پرزآلود کارگاههای قالی بافی بروز می کند به دلیل گرد غبار در محیط کاری از ماسک تنفسی برای جلوگیری از ورود گردوغبار به دستگاه تنفسی استفاده نمائید و محیط کاری حتما دارای هوا کش باشد . - برای جلوگیری از کم خونی و ضعف بدنی از غذای مقوی ، میوه جات ، سبزیجات و ماست استفاده کنید . - محیط کار آفتاب گیر باشد . پوکی استخوان در قالی بافان به علت کمی نور آفتاب و تاریکی محل کار میتواند بروز میکند . - دختران کمتر از دوازده سال د رکار گا ه های قالیبافی کار نکنند . - بهداشت شخصی و محیط کار رعایت گردد چرا که سیاه زخم ، ناراحتیهای ریوی ،عوارض پوستی ، پوکی استخوان و ضعف بینایی از عوارض ناشی از عدم رعایت موازین بهداشتی در قالیبافان است . - محیط کاری وسیع باشد . وسعت کارگاه بایستی متناسب با تعداد قالیبافان انتخاب گردد. نصب دار قالی باید عمودی و محکم باشد تا از بروز حادثه جلوگیری کند . - به چشمان خود استراحت دهید و گاهی به نقاط دور نگاه کنید . ضعیف شدن چشمها در اثر کار مداوم و خیره شدن به منطقه بافت رخ میدهد . - حتما ورزش کنید و از ورزشهای مخصوص و متناسب با شغل خود استفاده نمایید . نرمش و ورزش سبک پس از هر فعالیت قالیبافی در رفع خستگی و کاهش عوارض یکجا نشستن بسیار مفید است . - خانمهای باردار ازششمین ماه بارداری به بعد از قالیبافی جدا خوداری کنند . - استراحت های کوتاه مدت در بین کار و حداکثر هشت ساعت کار در روز ضروری است . - جهت بهداشت محیط کاری کف کارگاه از مصالح قابل شستشو بوده و شیب دار باشد . - پشمها دارای پاره ای میکرب میباشند آنها را قبل از استفاده ضد عفونی کنید تا از بیماری خطرناک سیاه زخم در امان باشید . - جعبه کمکهای اولیه و کپسول اتش نشانی در کارگاه ضروری می باشد . - دستهایتان با چشمان و دهنتان تماس نداشته باشد چرا که رنگهای شیمیایی بکار رفته در نخ و پشم قالی بسیار سمی است و از بردن نخهای قالی بافی به دهان بعلت آلودگی و مسمومیت احتمالی ، جدا پرهیز نمایید .

راه كاري براي قاليبافان

در جامعه ما کارهاي ظريف و حساسي وجود دارد که دستمايه هنر و تلاش بشر مي باشد.
از جمله اين کارها مي توان به هنر قالي بافي اشاره کرد. قالي بافي که جزء ظريف ترين کارها محسوب مي شود از ساليان پيش در جامعه ما رواج پيدا کرده است و در حال حاضر هم براي خود ، خواهان زيادي دارد.
اما در اين هنر علاوه بر اينکه مزيت هاي زيادي از جمله بيکار نماندن افراد ، تامين امور اقتصادي و مالي خانواده ها و جامعه وجود دارد،گاهأ هم با مضرات آن نيز روبرو مي شويم که در برخي مواقع هم اثرات جدي و خطر سازي را به همراه دارد ،براي مثال به بيماري هاي ناشي از کمبود نور ،بيماري هاي اسکلتي عروقي و سياه زخم مي توان اشاره کرد که با گذر زمان قالي بافان را دچار ميکند.
البته بيماري هايي که به دليل کمبود نور به وجود مي آيند ،بيشتر از بقيه امراض در بين قاليبافان شايع مي باشد.
با توجه به اينکه کار قاليبافي نسبت به ساير کارهاي معمولي به نور و روشنايي زيادي نياز دارد،بايد محل اين شغل به نور کافي مجهز باشد اما به دليل اينکه بيشتر ساختمان ها و يا کارگاه هايي که قاليبافان در آنجا مشغول به قاليبافي هستند،کاهگلي بوده و داراي انعکاس نور کمتري هستند. به همين دليل در اکثر کارگاه هاي قالي بافي کمبود روشنايي از عمده ترين مشکلات محسوب مي شود.
ادامه کار در چنين شرايطي سبب مي شود که فرد دچار سردرد،سرگيجه ،خستگي زودرس و ضعف بينايي شود همچنين در اثر نتابيدن نور طبيعي (آفتاب) ممکن است قاليبافان دچار پوکي استخوان شوند.
براي اينکه هنر و کار قاليبافي به دلايل بالا بين افراد جامعه از رونق نيفتد بايد از راهکارهاي اصولي و زير بنايي استفاده کرد تا دلهره اينکه بر اثر قاليبافي افراد دچار انواع بيماري ها مي شوند را در قاليبافان از بين برد و براي رسيدن به اين مهم بايد از محل يا کارگاهي که در آن قاليبافان مشغول هستند راهکارها را عملي سازيم.
 به عنوان مثال براي اينکه انعکاس نور در محل کار بيشتر باشد سقف و ديوارها را سفيد کاري نموده و مساحت پنجره ها را حداقل يک پنجم مساحت کار در نظر بگيريم.
 مي توانيم در حد کافي از نور طبيعي بهره مند شويم همچنين براي ايجاد نوردهي عمومي کارگاه از لامپهاي مهتابي و براي نوردهي موضعي در پشت کارگاه براي يک نواخت بودن نور از لامپهاي آويز 150 يا 100 وات مي توان استفاده نمود.
بيماري هاي اسکلتي و عروقي از ديگر عوارضي است که اکثر قاليبافان به آن دچار مي شوند.
 در چنين وضعي استخوانهاي زانو حالت کج به خود گرفته مفاصل پا ورم ميکند ،لگن خاصره هم در زنان تنگ شده که باعث بوجود آمدن اشکال در زمان زايمان مي شود در نتيجه شخص نياز به عمل سزارين پيدا ميکند که گاها هم موجب مرده زايي يا سقط جنين مي شود.
خم شدن مکرر روي دارهاي افقي براي قيچي کردن خامه ها و نيز به طور نامناسب نشستن ها هم مي تواند سبب تغيير شکل ستون فقرات شود و حالت قوزي شکل بوجود مي آورد.
ضمن اينکه به علت گرفتن تارها با انگشتان دست ورم مفاصل نيز بوجود مي آيداما براي آن که تا حدودي از بروز اين اختلالات جلوگيري شود بايد اصول ايمني و حفاظتي را رعايت نمود.
 مثلا هنگام بافتن و گرفتن تار مغا بايد از سيخکهاي مخصوص استفاده شود تا مفاصل ورم نکند و يا در بافتن قاليچه هاي کوچک از دارهاي مخصوص که به صندلي هاي مناسب و زيرپايي مجهز است استفاده شود.
همچنين در قالي هاي بزرگ از دارهاي استاندارد که نيمکت هاي آنها قابل تنظيم و مجهز به تشک و پشتي مناسب است استفاده نمود.
 مهمتر از همه اينکه از بکار بردن دختران 12 سال به پايين در کارگاه هاي قاليبافي جدا خودداري بايد شود زيرا اين افراد استعداد زيادي براي مبتلا شده به بيماري هاي فوق را دارند.
 علاوه بر موارد ذکر شده قاليبافان به علت اينکه به پشمهاي گاها آلوده تماس بيشتري دارند باعث مي شود که آنها به راحتي دچار بيماري هاي سياه زخم شوند بنابراين بايد پشم ها را از محلي خريداري کنند که ضد عفوني هستندو يا اينکه خود پشم ها را به مدت 10 دقيقه جوشانده و ضد عفوني نمايند.
قاليبافان،در زمانهاي بيکاري و استراحت مي توانند با انجام ورزش هايي از بروز بيماري هاي فوق پيشگيري کنند که اين ورزش ها عبارتند از :
- براي ورزش و استراحت ( چشمها را به هر چهار طرف راست، بالا ،پايين و چپ )در جهت عقربه هاي ساعت و خلاف آن بچرخانند و نگاه کنند.
چشمها را بسته و تا 10 بشمارند.
- به مناظر دور دست به ويژه چشم اندازهاي سبز نگاه کنند.
- عضلات سرشانه را به طرف بالا آورده و تا 10 بشمارند و سپس رها کننداين حرکت را چند مرتبه در طول کار تکرار کنند.
- سر را به جهت عقربه هاي ساعت و سپس خلاف آن بچرخانند.
- در حالت ايستاده دستها را از آرنج خم کرده و سپس باز نموده و به عقب ببرند
- در بين کار پاها را دراز نمايند و هنگام خوابيدن پاها را دراز نمايند و زير پاها يک بالش قرار دهند. اين عمل از بروز واريس جلوگيري مي کند.
- در فواصل زماني معين ماهيچه هاي پا را منقبض کرده و سپس رها کنند.   تکرار اين عمل از سفت شدن مايع بين بافتي زانو جلوگيري مي کند.